Anima – de ziel, een persoonlijke overpeinzing

De ziel

Wat de ziel is, kan ook ik u niet vertellen. Al duizenden jaren houden denkers en filosofen, mystici en godgeleerden zich ermee bezig zonder resultaat van een eensluidende definitie. De verdeeldheid is groot. In de natuurwetenschap hebben wetenschappers er moeite mee. Wat valt er eigenlijk over te weten, te meten, te wegen of ermee te experimenteren? De ziel leent zich niet goed voor wetenschappelijk onderzoek of om hypothesen te falsifiëren. De ziel ontsnapt aan onze waarneming als studie-object. Voor sommige tijdgenoten is dit een reden om haar bestaan in twijfel te trekken, te ontkennen of te bagatelliseren. Wij zijn ons brein, – niet waar? – dat alle menselijke processen aanstuurt. In deze huidige eenzijdige materialistische benadering van de werkelijkheid is er voor iets als de ziel weinig ruimte. Als ‘bezield’ mens en professionele geestelijk verzorger vind ik deze ontwikkeling een verschraling van ons mens- en wereldbeeld. Ik houd van bezieling.  En die is er gelukkig overal te vinden! Soms is het wel even zoeken!

Sterven en de ziel

Toen mijn tweelingbroer in mei 2013 in Phoenix, Arizona, VS, in mijn armen zijn laatste adem uit blies, kwam zijn leven tot stilstand. Zijn ademhaling en hart stopten. Niets deed het meer. Op de monitoren was er geen hersenactiviteit meer te bespeuren. Ik zag hem sterven. Het voelde alsof het leven letterlijk uit hem weg vloeide tot het helemaal weg was. Wat precies vlooeide daar weg? Wat ik samen met een paar dierbaren nu in mijn armen nog liefdevol strelend vasthield, was niet langer mijn lieve Konrad. Die was ‘vertrokken, overgegaan, verhuisd’. ‘Transition’ werd het daar genoemd. Zijn lichaam bleef leeg en dood achter. Ik voelde bij zijn overgang echter een diepe verbondenheid en liefde. Er was niet alleen maar verdriet. Diep van binnen vibreerde ik mee met zijn overgang naar Het Licht. ‘All is well, I’m in good hands’ waren zijn laatste woorden tegen mij tien dagen eerder geweest. Deze woorden hielpen mij bij het loslaten. Ik verzette me minder tegen de nieuwe werkelijkheid. Ze helpen nog steeds.

Condor

Toen wij enkele dagen later een deel van zijn as naar zijn wens in de Grand Canyon uitstrooiden, vloog er op dat moment een condor recht op ons af en rakelings voorbij. Wat was dat? Wat deed deze ‘boodschapper tussen hemel en aarde’ – zoals wij samen de condor 7 jaar eerder hadden leren kennen op onze reis naar Machu Picchu – daar juist op deze gedenkwaardige plek en op dit heilig moment? Op een afstand was deze vogel een doodgewone prachtige condor die in zijn eigen (nog vrij nieuw) habitat een inspectieronde vloog. Voor mij betekende hij een verbinding met iets groters: met transcendentie. Hij stond symbool voor de overgang, de transitie, de reis naar een nieuwe bestemming van Konrad. ‘All is well’! knipoogde hij mij toe: ‘zie hoe vrij ik ben’! Ik voelde me wonderlijk nauw verbonden met Konrad, terwijl wij juist op dat moment zijn as uitstrooiden. Ik maakte gauw deze foto.

De condor in de Gran Canyon, VS .

Geloof

Ik geloof in de ziel. Ik geloof in een werkelijkheid, die groter, dieper, breder en hoger is dan ik zelf kan bevatten. Dat vind ik trouwens ook van toepassing op talloze andere aspecten van het leven, zoals b.v. liefde, roeping, verbondenheid over de dood heen, synchroniciteit, het adembenemende universum, de orde in de natuur en haar schoonheid, de eeuwigheid, de wonderen in het leven en het leven zelf. Ik kan dit alles niet bevatten. Dat heeft volgens mij niets met deze werkelijkheid te maken, maar alles mijn eigen menselijke beperking. Het knelpunt ligt bij mij zelf: bij mijn begrensd denkvermogen, mijn beperkt verstand, mijn brein. De ziel – zo voel ik aan – heeft daar geen last van, want onbegrensd, eeuwig, wellicht zelfs goddelijk. Dát valt niet te begrijpen of te bevatten en ook niet te bewijzen. (‘Bewijs maar dat je bestaat’- riep de vis tegen de oceaan…) Er valt uiteindelijk niets te bewijzen. Er valt wel veel om zich over te verwonderen.

Verbinding

De ziel betekent voor mij een raam door mijn beperkingen heen, als een verbinding met een grotere en diepere onuitsprekelijke werkelijkheid. Ik heb daar geen enkel bewijs voor, maar voel dat zo aan, stel me dat zo voor. Deze gedachte past bij mijn achtergrond, bij wie ik ben, bij mijn levenservaring tot nu toe. En tot er een ander en beter inzicht of diepere kennis bij mij groeit, kan ik daar goed mee leven. Ik blijf wel open en zoekende en laat mij graag inspireren.

Op de ziel getrapt

Ik geloof dat de ziel – paradoxaal genoeg – ook pijn kan hebben, bv. als iemand op zijn/haar ‘ziel’ getrapt wordt. Een ziel kan in de knel komen b.v. door ziekte, zorgen, verwaarlozing, angst, onrecht, misbruik, ontkenning, leugens, geweld etc. Hoeveel mensen lijden daar niet aan? Dan lijdt niet slechts het lichaam, maar alle geestelijke, psychische, mentale en sociale aspecten van de mens, inclusief de ziel.

Blij

De ziel kan ook blij maken bij goed contact, b.v. bij een liefdevolle ontmoeting, zielsverwantschap, mooie muziek, aansprekende kunst, synchroniciteit en toeval, een natuurschouwspel of tijdens een authentiek ritueel zoals een meditatie of inspirerende liturgie. Bij alles wat voor mij goed, mooi en heilig is, kan er een directe verbinding ontstaan met mijn innerlijke ruimte. Dan gaat er iets open in mij en word ik heerlijk geraakt, ontroerd en krijg ik het behaaglijk warm van binnen. Dat geeft dan positieve energie, ik knap ervan op en ik voel dan iets van: ‘All is well!’ Ik word dan gevoed door mijn innerlijke ruimte. Het voelt aan alsof iets dan in mij straalt of lacht. Woorden kunnen deze ervaring niet echt goed uit drukken. Zulke momenten vullen me wel met geluk, verwondering en ontzag. Ik ben me er dan meer dan anders van bewust en dankbaar dat ik leef.

‘Zie hoe de natuur – bomen, bloemen, gras – groeit in stilte.
We hebben stilte nodig om contact te maken met onze ziel’. (Moeder Theresa)

Gouda, zomer 2019